maandag 9 mei 2016

deadline selectiestudies

De havo 4 en vwo 5 leerling mag dan pas over iets meer dan een jaar gaan studeren (het is nu mei), toch zou hij of zij er goed aan doen zich nu al bezig te gaan houden met de studiekeuze. De redenen hiervoor liggen in de veranderingen ten aanzien van selectiestudies:

"Vanaf 2017 is er één landelijke aanmelddeadline voor opleidingen met een numerus fixus op 15 januari. Dit is ook de aanmelddeadline voor opleidingen waarvoor aanvullende eisen gelden."
(bron: nieuwsbrief van het ministerie).

Vertaald voor de jongere: vóór 15 januari moet je weten wat je wilt studeren, want als je uitkomt bij een studie met numerus fixus of met selectie-eisen, dan moet je je voor die datum hebben aangemeld. Kom je er pas later achter, dan vis je achter het net en moet je op zoek naar een leuke tweede keus.

Vanaf diezelfde datum, 15 januari 2017, gelden ook eisen ten aanzien van hoe de opleidingen de studenten moeten/mogen selecteren.  Uit diezelfde nieuwsbrief:

"De decentrale selectie bestaat uit een combinatie van ten minste twee inhoudelijke criteria, bijvoorbeeld één of meer criteria die betrekking hebben op cognitieve eigenschappen en één of meer criteria die betrekking hebben op non-cognitieve eigenschappen."

Oftewel, het gaat naast je cijfers vaak ook om andere dingen waarop ze selecteren. En die criteria moet je van te voren vast opzoeken, zodat je je goed kunt voorbereiden op de selectie.

En de derde verandering die gaat gelden: je mag je nu voor 2 selectiestudies aanmelden, dat was er altijd maar eentje.  Behalve studies die gaan over geneeskunde. Officieel:

"Eindexamenstudenten melden zich in 2017 via Studielink aan voor maximaal twee opleidingen met een numerus fixus, met uitzondering van de opleidingen geneeskunde, tandheelkunde, fysiotherapie en mondzorgkunde. Voor deze opleidingen mag een eindexamenstudent zich jaarlijks maar bij één opleiding aanmelden. Een aspirant-student kan zich in een bepaald jaar dus niet inschrijven voor twee verschillende geneeskundeopleidingen. Wel kan een aspirant-student zich aanmelden voor geneeskunde en een andere numerusfixusopleiding, of voor geneeskunde en voor een opleiding zonder numerus fixus. "

Conclusie: niet uitstellen die keuze!

feiten en nieuwsberichten

De afgelopen maanden waren er veel nieuwsberichten omtrent studiekeuze en alles wat daarom heen zit.
Sommige berichten bevatten eigenlijk oud nieuws, zaken die al jaren bekend zijn, en die al jaren aandacht behoeven. Een bloemlezing:

  • 1 op de 3 kiest een verkeerde studie: niets nieuws en al jaren een feit. Zou niet meer schokkend hoeven te zijn, terwijl de helft van NL blijkbaar met zo'n bericht toch weer iets nieuws hoort.
  • Vervolgopleidingen doen te weinig aan voorlichting of spiegelen studenten iets voor: ook al tijden bekend en de ene opleiding doet er inmiddels wat meer aan dan de ander.
  • Aankomend studenten oriënteren zich onvoldoende. Zou het aan de leeftijd kunnen liggen? De maatschappij dwingt jongeren al vroeg te kiezen en te weten wat er te koop is.
  • Men wil baangarantie kunnen bieden aan aankomend studenten.  Maar waar is die glazen bol die voorspelt wat er in de toekomst gebeurt?

Elke keer leidt dit tot discussie hoe dat anders of beter moet. De ene oplossing werkt wel, de ander wat minder. Ook hier weer een bloemlezing van hoe men in den lande er mee bezig is.
  • Een vacature van een middelbare school waarin een stagiair de LOB (loopbaanoriëntatiebegeleiding) activiteiten voor zijn rekening mag nemen, wekt niet de indruk dat het probleem opgelost gaat worden. Neemt deze school het wel serieus?
  • Hogescholen en MBO-instellingen die meer aan studiekeuzebegeleiding gaan doen; het helpt zeker, mits ze dat onafhankelijk doen. Laat dat nou vaak niet het geval zijn, want ze richten zich uiteraard vooral op de eigen opleidingen.
  • Bedrijfsleven dat zich gaat bemoeien met wat er op school aangeboden wordt: ja, kan zeker werken ware het niet dat die gesprekken bijzonder moeizaam ingepland worden en er op de scholen weinig middelen (in tijd, geld en mankracht) beschikbaar zijn om dit echt eens stevig aan te pakken.
  • Initiatieven op LOB gebied: vaak heel mooi en bijzonder. Maar omdat het in een schoolse setting gebeurd vaak minder enthousiast ontvangen door de leerlingen om wie het allemaal draait.
  • Een studiekeuzecheck: prima, maar het werkt alleen als het voorwerk bij de jongere goed is gebeurd.

Dat laatste is ook de cruciale factor: het staat of valt met hoeveel van zijn energie de jongere in het studiekeuzeproces wil stoppen. Die 2 van de 3 studenten die wél juist gekozen hebben, hebben daar destijds waarschijnlijk iets harder voor gewerkt dan die ene die toch afhaakt. Of ze hadden goede begeleiding op school, of stelden slimme vragen op hun beoogde opleiding. Er is niet 1 oplossing of 1 manier om dit aan te pakken.

woensdag 13 januari 2016

Perfecte moment voor de keuze?

Mij bereikt nog wel eens de vraag of er een ideaal moment is om de studiekeuze te maken. Moet dat al in het voorlaatste schooljaar, in het laatste schooljaar, of ja wanneer eigenlijk?

Daar is, zoals bij zoveel dingen in het leven, niet een eenduidig antwoord op te geven. Wat voor de één geschikt is, kan voor de ander juist absoluut niet werken.

Wat voorbeelden:
1) Iemand die begin havo 4 een keuze maakt, kan tegen het feit aanlopen dat de cijfers op bepaalde benodigde vakken toch nog drastisch veranderen in de loop van havo 4 of havo 5 (zowel in positieve als in negatieve zin uiteraard). Daardoor kan er halverwege havo 5 toch opeens een ander beeld ontstaan en moet je wellicht je keuze bijstellen.

2) Voor een ander kan het begin van havo 4 juist wel werken omdat er dan een doel is om naar toe te werken, zodat de leerling gemotiveerd blijft.

3) Iemand die eind havo 5 of vwo 6 pas met zijn studiekeuze bezig gaat, kan te maken krijgen met het feit dat de studie van zijn keuze een decentrale selectie kent en dat de deadline daarvoor al enkele maanden verstreken is.

Er is dus wat dat betreft geen ideaal moment, maar ergens tussen het begin van het laatste jaar en halverwege dat jaar is dan wel een veilige zone. En dan moet nog wel heel duidelijk vermeld worden dat het niet gaat om een MOMENT maar dat studiekeuze een PROCES is!
Je moet al veel langer bezig zijn met de vragen wie je bent, en wat je wilt. Eigenlijk moet je al zo snel mogelijk zo veel mogelijk familieleden hebben lastig gevallen of je alsjeblieft een dagje met ze mee mag lopen? Je moet al zo veel mogelijk met vrienden hebben gepraat over hoe leuk je bent en wat je goed kunt, etc.
Kortom, geen ideaal moment, maar iets wat je zeker in de laatste 2 jaren van de middelbare school regelmatig bij de kop moet pakken!

maandag 16 november 2015

Extra tips voor studiekeuze

Het zijn allemaal leuke jongens en meiden. Allemaal op zoek naar een opleiding die bij hen past.
Ze hebben vaak moeite met vragen die gaan over hun persoonlijkheid, over hun interesses. Het beeld formuleren van wat de toekomst moet gaan brengen, dat lukt nog niet. Ze zijn nog niet in staat zich voor te stellen of ze een goede manager kunnen zijn. Hebben nog niet meegemaakt wat het inhoudt een nukkige groep te moeten leiden. Weten niet hoe ze natuurkunde van de middelbare school moeten vertalen naar natuurkundige vakken op de universiteit.

En toch moeten ze gaan kiezen. Hoe kunnen we ze daarbij helpen? Enkele suggesties:

- “Stage”-dagen: Er is vast een bekende, buurman, familielid waar een dagje stage gelopen kan worden. Wat doet iemand nou de hele dag op de financiële administratie?

- Al vroeg korte projecten aanbieden op school. Iedereen een rol geven en die laten rouleren. Dus één iemand die de kar moet trekken, een ander die de ideeën genereert, iemand die de punten op de i moet zetten, etc. Zo ervaren ze waar ze goed in zijn, waar hun sterke punten liggen.

- Laat scholieren onder goede begeleiding praten met elkaar over wat hun goede en wat te ontwikkelen punten zijn. Zonder docent-begeleider die het wat-doe-je-het-goed-gedrag corrigeert, kunnen de studenten zich niet goed ontwikkelen. Elkaar aanspreken op wat goed of fout gaat is best lastig, dus daar moet iemand bij zijn die tips en tops durft te benoemen.

En zo zijn er nog veel meer leerervaringen mogelijk. Belangrijk daarbij is dan wel dat de ervaring uiteindelijk weer kan "landen": wat zegt het over hen, hun interesses en mogelijkheden?

(Dit is een abstract uit eerder door mij geschreven en verschenen column: gepubliceerd op studiekeuzeinformatie.nl en richtingwijzeradvies.nl)

maandag 9 november 2015

Studiekeuze - blogperikelen

Het lastige van een blog over een specifiek onderwerp - in dit geval dus studiekeuze - is dat je op een gegeven moment het gevoel hebt dat je alle aspecten wel belicht hebt, en dat je veel van wat er over te vertellen valt wel een keer hebt gezegd.

Dat neemt niet weg dat er elk jaar weer een andere groep scholieren met hetzelfde vraagstuk te maken heeft: ook zij staan voor de vraag: wil ik studeren? en zo ja, wat dan? En waar, en op welk niveau, en wat past er het best bij me?

En dat proces gaat ieder jaar opnieuw beginnen. Vroeger nog niet zo intensief, tegenwoordig een probleem dat al in de brugklas voorzichtig wordt aangestipt. En dat is goed, maar zo lang het in een schoolse setting gebeurt, is het toch iets wat leerlingen als verplicht zien, niet iets wat nou in eerste instantie zo belangrijk voor ze is. Dat besef komt meestal pas echt in het eindexamenjaar, als de deadlines van inschrijven in zicht komen.

En dan pas gaan de meeste leerlingen echt op zoek. Dan hoop je dat ze tijdens die zoektocht ergens op een blog als dit stuiten, waar op dat moment iemand al een aantal jaren de diverse belangrijke zaken van studiekeuze en alles wat daar nog meer bij komt kijken eens een plekje heeft gegeven.

Eén van die belangrijke zaken is dat je er de tijd voor neemt, voor dat hele studiekeuzeproces. En dat kan beginnen op dit blog. Beetje lezen, beetje op je in laten werken, laten sudderen en vervolgens met je zelf aan de slag.  Bijvoorbeeld met het boek "De rest van je leven?" als verder lees- en ontdekkingsmateriaal. Om weer een stapje verder naar je einddoel te geraken.

Met dát doel schrijf ik dit blog. Om ieder jaar opnieuw nieuwe leerlingen een eerste zet richting de voor hen juiste studiekeuze te begeleiden.


vrijdag 16 oktober 2015

De ideale studiekiezer

Onlangs had ik de bijna ideale studiekiezer in mijn praktijk. Bijna - want als ze helemaal ideaal was geweest, had ze mij uiteraard niet nodig gehad.

Haar kenmerken:

1) 
Ze had ouders die haar goed kenden. Dat betekent dat zij wisten wat het met hun dochter zou doen wanneer zij tijdens het keuzeproces vast zou lopen, of wat het voor haar zou betekenen als ze toch een minder goede keuze zou maken.
Voor deze jongedame waren dat echt geen rare gevolgen, zelfs heel herkenbaar: namelijk onrust in haar lijf, en dus onrust in huis tijdens de zoektocht. Dat maakt voor sommige mensen niet uit, maar voor anderen wel, en in dit geval zou het meisje er behoorlijk onder gaan leiden. Deze ouders schakelden dus op tijd hulp in.
 
2) 
Ze kende zichzelf behoorlijk goed. Dat betekent dat zij 1 deel van het studiekeuzeproces al lekker op de rit had, dat moest alleen nog even goed op een rij gezet worden.
Je kunt het studiekeuzeproces indelen in een deel waarin je vooral je eigen eigenschappen, waarden en interesses leert kennen. Het andere deel is dan de zoektocht waar je jouw bundel kenmerken kunt inzetten en welke opleidingen daarbij kunnen horen.
Dat laatste deel was het deel waar deze studiekiezer nog niet aan toe was gekomen.
Uiteraard werd dat mede veroorzaakt door het feit dat er dusdanig veel opleidingen zijn dat zij in ieder geval moeite had om bomen en bos van elkaar te scheiden.


3) 
Ze kwam op tijd, dat wil zeggen al aan het begin van havo 5. Hierdoor kon ze goed haar zoektocht tot een heel klein aantal opleidingen beperken, waar ze dan vol haar aandacht op kon richten. Ze heeft nu tijd voor open dagen, meeloopdagen en proefstuderen. Ze weet wanneer die data zijn en ze weet dat ze nu waarschijnlijk niet stiekem nog ergens iets mist. De rust die haar dit oplevert komt nu ten goede aan het focussen op tentamenweken en het halen van haar eindexamen.

Gelukkig doorloopt iedere aanstaand student zijn eigen keuzeproces. Hoef je niet ideaal te zijn om tot een geschikte studiekeuze te komen. Maar het helpt wel als je weet wat je aan het doen bent. Probeer dus om in ieder geval wat structuur in dat proces aan te brengen, met wat data op een rij, en de gegevens die je minimaal moet achterhalen om tot een goede keuze te komen.

vrijdag 18 september 2015

Weerstand bij studiekeuze

Al een hele tijd geleden had ik een wanhopige vader aan de lijn: zijn zoon wilde niks. Niet meer leren, wel naar een andere school maar liever niets daarvoor doen, geen zin om te ontdekken wat hij later zou kunnen omdat het toch niet boeide. Noem het maar op, het negatieve spatte ervan af.
Of ik kon helpen.

Tja, wat doe je dan? Dan zet je als eerste maar eens een testje in want meneer wilde zelfs niet mee om een gesprek te voeren.
Hoe dan ook, die test werd ingevuld. Met tegenzin. En met een uitkomst om over te kunnen praten. Maar dat praten wilde hij dus niet. In eerste instantie. Hoe die vader het voor elkaar heeft gekregen weet ik niet, maar hulde. Hij kwam.

En daar zat hij dan. Nurks, tegendraads, wat zou het allemaal uitmaken dan? Dus speelden vader en ik samen advocaat van de duivel. Dat als hij niks deed, dat hij dan bij paps en mams zou blijven, vermoedelijk veel langer dan gepland. Dat zonder geld er niet veel te beleven valt in deze wereld. Dat waar hij belangstelling voor had, toch echt een diploma vereiste. Natuurlijk, als 15-jarige puber ga je daar echt niet op in, maar langzaamaan ontdooide hij wat. Ik mocht zowaar wat vragen stellen om hem te prikkelen, om te praten over wat er nou best wél leuk was. In de hoop dat dat zou binnen komen. Het testrapport kreeg hij uiteindelijk mee als leidraad. zodat, als hij er echt aan toe was, hij dat dan mooi als basis kon gebruiken. En verder hebben we hem met rust gelaten.

Deze week was ik nieuwsgierig hoe het hem is vergaan. Hij studeert. Aan de universiteit. In een studie waarin hijzelf advocaat (van de duivel?) mag spelen later. Hebben we toch wat goed gedaan ;-)

Zulke gevallen leren mij dat je niets kunt forceren. Soms is iemand er nog niet aan toe om over zijn toekomst na te denken. Of moet je even wat anders proberen om iemand te bereiken. Dan moet je hem even met rust laten.
In dit geval speelde er nog wat anders, nl. teleurstelling en faalangst. Hij kon niet blijven op een bepaalde opleiding en had de pest in. Was bang elders ook te sjezen. Dan maar de hakken in het zand. Totdat die storm was gaan liggen en hij vanuit zijn positieve punten zelf in staat was te kiezen.

Gun iemand zijn ruimte, zijn eigen verhaal. Forceer niets, want het levert je alleen maar meer weerstand op.